> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://geopolitics.nl/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Briefing 29 oktober 2026 — Lagarde vertrekt in februari bij de ECB, Knot geldt als kanshebber
- URL: https://geopolitics.nl/briefing-29-oktober-2026/
- Published: 2026-10-29T21:57:10.000Z
- Updated: 2026-10-29T21:57:10.000Z
- Description: De strijd om de top van de ECB begint terwijl de Franse rente oploopt, de Houthi's zouden Russische satellietgegevens krijgen en Washington zou Litouwen onder druk zetten om sancties te omzeilen.
- Author: Redactie GeopoliticsNL
- Tags: Europa, Economie, Midden-Oosten, #auto-briefing

## Achtergrond — de lopende trends

*Europa — Frankrijk als testgeval: de Franse tienjaarsrente staat sinds 24 oktober boven 5 procent, voor het eerst sinds 2002.*

*Midden-Oosten — de oorlog tussen Saoedi-Arabië en de Houthi's: de Houthi's beschieten sinds begin oktober Saoedische vliegvelden en olie-installaties, en Riyad bombardeert hun raketstellingen in Sanaa.*

*Rusland en Iran — militaire samenwerking: Rusland helpt Iran al jaren bij de ontwikkeling van kruisraketten, een stap verder dan het doorgeven van doelgegevens.*

*Oekraïne — eerst zaken, dan vrede: Washington laat Russische diesel toe en praat met Moskou over olie, terwijl Poetin vasthoudt aan zijn eisen voor het overleg rond 10 november.*

## Europa — Lagarde vertrekt in februari bij de ECB, Knot geldt als kanshebber

Frankrijk geldt als testgeval voor de wereldwijde herwaardering van staatsschuld. De Franse tienjaarsrente staat boven 5 procent, een deel van de Franse bedrijven leent op lange termijn goedkoper dan de staat, en Marine Le Pen is favoriet voor de presidentsverkiezingen van komend voorjaar. Als beleggers massaal Franse staatsobligaties verkopen, kijkt de markt naar de Europese Centrale Bank, die zo'n verkoopgolf met haar instrumenten kan dempen.

Christine Lagarde maakte op 29 oktober bekend dat ze op 7 februari vertrekt als president van de ECB, negen maanden voor het einde van haar termijn van acht jaar. Ze wil "de vrijheid om me uit te spreken over zaken die geen monetair beleid zijn".

De Europese regeringsleiders kiezen haar opvolger, waarschijnlijk in een pakket, want naast die van Lagarde komen nog twee van de zes zetels in de directie van de ECB vrij. Als favorieten gelden de Nederlander Klaas Knot, oud-president van De Nederlandsche Bank, en de Spanjaard Pablo Hernández de Cos, nu topman van de Bank voor Internationale Betalingen. Knot beschreef onlangs in een essay hoe hij van Nederlandse monetaire havik een "principled pragmatist" werd; de Financial Times noemde dat op 27 oktober duidelijk een sollicitatie. Een havik die zich pragmatisch noemt, kan zowel de noordelijke eurolanden als Parijs aanspreken.

Het vroege vertrek geeft president Macron een stem in de keuze. Hadden Lagarde en de vorige gouverneur van de Franse centrale bank, François Villeroy de Galhau, die eerder dit jaar ook voortijdig vertrok, hun termijn uitgediend, dan had Macrons opvolger bij beide opvolgingen een stem gehad. Volgens Politico kan Macron een kandidaat steunen die de instrumenten van de ECB soepeler wil inzetten om Frankrijk uit de problemen te houden. Jean-Philippe Tanguy, Kamerlid van het extreemrechtse Rassemblement National, noemde de gang van zaken een nieuw voorbeeld van de "illiberale ontsporing" onder Macron; de benoeming kan zo onderdeel worden van de Franse verkiezingsstrijd.

Door het vertrek komt de vraag hoe ver de ECB zou gaan in haar steun aan Frankrijk eerder op tafel te liggen dan verwacht. De volgende president moet misschien beslissen wat de bank doet als de verkoop van Franse obligaties uit de hand loopt; zo wordt de benoeming ook een keuze over die vraag. Mogelijk is het vroege vertrek vooral bedoeld om de overgang te regelen vóór de gevoelige Franse verkiezingen; Lagarde zelf zegt een ECB achter te laten die "klaar is voor de toekomst".

**Wat dit betekent in de praktijk:** Met Knot maakt een Nederlander kans op de hoogste post in het Europese monetaire beleid. De beleidsrente van de ECB werkt vooral door in spaarrentes en variabele leningen; de rente op een hypotheek met een lange rentevaste periode volgt de lange rente op de kapitaalmarkt. Daar speelt de ECB alleen een rol als ze obligaties opkoopt, precies het middel waarmee ze Frankrijk zou kunnen steunen. Een president die daar ver in gaat, kan een Franse schuldencrisis dempen, maar maakt de bank kwetsbaarder voor politieke druk. Let op de onderhandelingen over het pakket van drie directiezetels in de komende weken; op 7 februari vertrekt Lagarde.

## Saoedi-Arabië — Houthi's zouden Russische satellietgegevens krijgen

De Houthi's in Jemen voeren sinds begin oktober een campagne tegen Saoedische vliegvelden en olie-installaties, en Riyad slaat terug met bombardementen op raketstellingen in Sanaa. Rusland helpt Iran al jaren bij de ontwikkeling van kruisraketten. Volgens Amerikaanse analisten gaf het ook de [Houthi's](https://geopolitics.nl/uitleg/wie-zijn-de-houthis/) in 2023 en 2024 doelgegevens voor aanvallen op schepen in de [Rode Zee](https://geopolitics.nl/uitleg/rode-zee-suezkanaal/).

Een Saoedische functionaris en een hoge Houthi-functionaris zeiden op 28 oktober afzonderlijk tegen persbureau AP dat Rusland de Houthi's doelgegevens op basis van satellietbeelden levert, via Iraanse militaire adviseurs in Jemen. Een Zwitsers bedrijf dat satellietbeelden analyseert, zag tussen 1 juli en 19 oktober veertig keer Russische militaire satellieten boven Saoedische militaire en energie-installaties, ook rond de droneaanval van 10 september op de Oost-West-pijpleiding, waarmee Saoedi-Arabië olie naar de Rode Zee vervoert. Amerikaanse analisten achten het zeer waarschijnlijk dat de beelden van vóór en na een aanval de Houthi's en hun Iraanse adviseurs laten zien wat ze hebben geraakt.

Dezelfde dag vuurden de Houthi's minstens twee ballistische raketten af op het vliegveld van Aden, nadat ze op sociale media hadden opgeroepen het te ontruimen. Op het vliegveld ligt een basis van de Jemenitische regering, die daar wapens ontvangt met Saoedische steun; de aanval kan dus ook die Saoedische steun treffen.

Als de berichten kloppen, bereikt de Russische steun aan Iran en zijn bondgenoten nu ook het Saoedische front. Dat zou de druk van de Houthi's op Riyad versterken: met satellietbeelden kunnen ze olie-installaties gerichter treffen en de schade meten. Moskou zou daar voordeel van hebben, omdat elke verstoring van de Saoedische olie-export de olieprijs hoog houdt en daarmee de Russische inkomsten. Dat botst met de Amerikaanse koers: Washington verlicht de druk op Moskou, terwijl Rusland, als de berichten kloppen, helpt bij aanvallen op Saoedi-Arabië, een Amerikaanse partner waaruit de VS vorige week hun niet-essentiële personeel terugriepen. Over een Saoedische reactie aan het adres van Moskou is nog niets naar buiten gekomen, hoewel Riyad en Moskou samen de [OPEC](https://geopolitics.nl/uitleg/wat-is-opec/)+-afspraken over olieproductie leiden.

**Wat dit betekent in de praktijk:** Een vat Brent-olie kostte donderdagochtend 113,86 dollar. Treffen de Houthi's Saoedische olie-installaties vaker en gerichter, dan blijft die prijs hoog. In Nederland raakt dat meer dan de pomp: duurdere diesel maakt vervoer duurder en daarmee ook winkelwaar, wat de inflatie hooghoudt. Het heeft ook een politieke prijs: in de VS krijgt Trump volgens de Financial Times terecht de schuld van de hogere brandstofprijzen door zijn oorlog met Iran. Een Saoedische klacht in Moskou, of Amerikaanse druk op Rusland voor het overleg rond 10 november, zou erop wijzen dat de steun gevolgen krijgt; blijft die reactie uit, dan wordt de gemelde hulp aan de Houthi's waarschijnlijk een vast gegeven.

## Rusland — Moskou verwacht Europa niet bij de gesprekken, Washington zou Litouwen onder druk zetten

Sinds de dieselovereenkomst van 9 oktober gaan de zakelijke afspraken tussen Washington en Moskou sneller dan de vredesgesprekken; de Amerikaanse gezant Steve Witkoff bezocht Poetin op 21 oktober. Russische diesel mag ondanks de [sancties](https://geopolitics.nl/uitleg/hoe-werken-sancties/) naar de VS, beide landen praten over een terugkeer van Amerikaanse oliebedrijven in Rusland. Poetin eist dat eerst de "grondoorzaken" van de oorlog, waaronder de uitbreiding van de NAVO, worden opgelost, ook met het oog op het overleg tussen de VS, Oekraïne en Rusland rond 10 november.

Moskou wil zaken en vrede los van elkaar houden. Minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov noemde de dieselovereenkomst van 9 oktober op 27 oktober "puur zakelijk", zonder "enige voorwaarde" voor Rusland; Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov zei op 13 oktober dat er "geen direct verband" is met de vredesgesprekken. Poetins adviseur Joeri Oesjakov zei op 28 oktober dat Rusland, Oekraïne en de VS geen Europese vertegenwoordigers bij het overleg in november verwachten. Op 25 oktober liet Peskov wel weten dat Rusland een Europese bemiddelaar zou steunen.

Op 29 oktober meldde Politico dat de regering-Trump Litouwen onder druk zet om een haven aan de Oostzee open te stellen voor de export van kali uit Belarus, ondanks de Europese sancties. Kali is een grondstof voor kunstmest. Tot begin 2022 liep een groot deel van de Belarussische kali-export via de Litouwse haven Klaipėda; toen stopte Litouwen die doorvoer. De VS zouden zo minder afhankelijk willen worden van Canada en de kosten voor Amerikaanse boeren willen verlagen.

De Amerikaanse versoepelingen raken daarmee de Europese sancties zelf. Tot nu toe ging het om Amerikaanse uitzonderingen op Amerikaanse sancties; nu zou Washington een EU-lidstaat, Litouwen, vragen om een Europese sanctie te omzeilen. Tegelijk zit Europa niet aan tafel waar over het einde van de oorlog wordt gepraat. Europa lijkt zo op twee manieren invloed te verliezen: in de gesprekken, en in de sancties waarmee het Moskou onder druk zet. Voor Moskou kan die combinatie gunstig uitpakken: zakelijke afspraken die volgens Moskou geen voorwaarden kennen, kunnen inkomsten opleveren zonder dat Moskou daarvoor iets hoeft toe te geven.

**Wat dit betekent in de praktijk:** Nederland past de Europese sancties tegen Rusland en Belarus mee toe. Geeft Vilnius toe, dan staat de eenheid van de Europese sancties onder druk, en daarmee een van de weinige middelen die Europa heeft zolang het buiten de gesprekken blijft. Let op het antwoord van Litouwen en op de vraag of er rond 10 november toch een Europese stoel komt.

---

## Verder in het kort

**China:** Het plenum van het Centraal Comité van de Communistische Partij, een vergadering van de partijtop, bevestigde op 29 oktober het besluit om 33 functionarissen uit de partij te zetten, onder wie de voormalige legerleider Zhang Youxia en oud-politbureaulid Ma Xingrui. Volgens het staatspersbureau Xinhua waren 279 van de 376 in 2022 benoemde leden aanwezig; meer dan een kwart ontbrak, van wie velen volgens Reuters vanwege de zuiveringen wegbleven. Het eerstvolgende partijcongres is in de tweede helft van 2027.

**Oekraïne:** Een Russische drone trof op 29 oktober een perron van het treinstation in Dnipro; minstens 14 mensen kwamen om en 14 raakten gewond, volgens de voorlopige telling. Burgemeester Borys Filatov sprak van een daad "van genocidale oorlog".

**Technologie:** Alphabet, het moederbedrijf van Google, had in het derde kwartaal een negatieve kasstroom van 9,1 miljard dollar terwijl het zijn uitgaven aan AI opvoerde, zo bleek op 28 oktober; het aandeel zakte nabeurs 11 procent. Oracle steeg juist 11 procent nadat het beloofde sneller dan verwacht weer positieve kasstromen te halen. Beleggers lijken AI-investeringen vooral te belonen als het bedrijf ze uit eigen middelen kan betalen.

**Spanje:** Na de treinramp bij Toledo van 28 oktober, met minstens 68 doden volgens de voorlopige telling, begon Spanje aan drie dagen van nationale rouw. Oppositieleider Alberto Núñez Feijóo wees op meer dan honderd doden bij twee treinongelukken in acht maanden; de ramp kan de campagne voor de verkiezingen van 29 november verschuiven naar de toestand van de openbare voorzieningen.

**Israël:** De Israëlische veiligheidsdiensten moeten beschuldigingen van buitenlandse inmenging en fraude bij de verkiezingen van 27 oktober onderzoeken, meldde de Telegraph op 29 oktober. Netanyahu's blok staat volgens de voorlopige telling op ongeveer 53 van de 120 zetels, dat van oud-legerleider Gadi Eisenkot op 48; voor een meerderheid zijn 61 zetels nodig, en zolang die er niet is, blijft Netanyahu aan als premier.

**Noord-Korea:** Noord-Korea vuurde op 29 oktober ongeveer tien ballistische raketten voor de korte afstand af vanuit de omgeving van Wonsan, richting de Japanse Zee, meldde de Zuid-Koreaanse legerleiding.