Briefing 19 juli 2026 — Rusland vuurt zijn raketvoorraad leeg op Kyiv

Achtergrond — de lopende trends

Rusland-Oekraïne — de interceptorkloof: Oekraïne kan ballistische raketten nauwelijks meer onderscheppen; nieuwe Patriot-leveringen komen pas in 2027 en een Amerikaanse productielicentie heeft jaren nodig.

Rusland — verschuiving in de lucht: Moskou stapt over van massale droneaanvallen op pakketten met veel ballistische raketten, die een hogere trefkans hebben.

Iran — opvolgingscrisis: de nieuwe geestelijk leider Mojtaba Khamenei is sinds het begin van de oorlog niet meer in het openbaar verschenen; de Revolutionaire Garde domineert het toneel.

VS-Iran — escalatie: na de eerste Amerikaanse doden op donderdag voeren de VS hun aanvallen op; de diplomatie ligt formeel stil.

Rusland — raketoffensief uit een slinkende voorraad

Rusland heeft de zwakste plek in de Oekraïense verdediging gevonden: het wereldwijde tekort aan Patriot-onderscheppingsraketten. Sinds begin juni verschuiven de Russische luchtaanvallen van massale dronezwermen naar pakketten vol ballistische raketten, die Oekraïne nauwelijks kan neerhalen.

In de nacht van zaterdag op zondag volgde een van de zwaarste ballistische aanvallen van de hele oorlog, vooral gericht op Kyiv: veertig raketten, waaronder tien Zirkons en vijfentwintig Iskanders, plus honderdvijfentwintig aanvalsdrones. Drieëntwintig raketten en tien drones kwamen door de verdediging heen en troffen twintig locaties. Volgens Zelensky had Rusland dagenlang raketten opgespaard voor deze klap. Ook een sorteercentrum van postbedrijf Nova Poshta werd drie keer geraakt, met drie doden, onderdeel van een campagne tegen de postinfrastructuur.

Achter het offensief schuilt een opvallende rekensom, al komt die uit één bron: Rusland vuurde in juli al meer ballistische raketten af dan het er volgens Oekraïense inlichtingenschattingen per maand bouwt, en verschoot deze maand tot twee derde van zijn geplande járproductie Zirkon-raketten. Moskou teert dus in op zijn voorraden, terwijl het aantal drones per aanval juist halveerde. De implicatie: Rusland probeert het venster te benutten voordat Oekraïense Patriot-productie en het Europese raketschild op gang komen, in de wetenschap dat dit tempo niet vol te houden is.

Wat dit betekent in de praktijk: Voor de Oekraïense steden worden de komende maanden de gevaarlijkste sinds het begin van de oorlog, juist omdat Rusland haast heeft. Voor Europa onderstreept dit dat de eigen productie van onderscheppingsraketten, waarover tien landen vorige week afspraken maakten, geen papieren project is maar een wedloop met een deadline. Wie de interceptorkloof het eerst dicht, bepaalt hoe de oorlog er in 2027 uitziet.

Iran — wie regeert er eigenlijk in Teheran?

Sinds de dood van Ali Khamenei en de aanstelling van zijn zoon Mojtaba als geestelijk leider hangt boven Iran de vraag wie er werkelijk beslist. Mojtaba is sinds het uitbreken van de oorlog niet meer in het openbaar gezien en zou zwaargewond zijn; berichten dat functionarissen hem niet kunnen bereiken stapelden zich maandenlang op.

Minister van Buitenlandse Zaken Araghchi bevestigde nu openlijk wat die berichten suggereerden. Een speciaal comité van zes personen binnen de Nationale Veiligheidsraad neemt "ter plekke" beslissingen over de onderhandelingen met de VS wanneer de leider onbereikbaar is. Araghchi noemde zichzelf, president Pezeshkian, parlementsvoorzitter Ghalibaf en raadssecretaris Zolghadr als leden; analisten achten het zeer waarschijnlijk dat ook IRGC-commandant Vahidi, die als enige directe toegang tot Mojtaba zou hebben, deel uitmaakt van het gezelschap.

Ondertussen ging de oorlog onverminderd door. De VS voerden hun achtste opeenvolgende aanvalsnacht uit, inclusief een vergeldingsaanval op de IRGC-eenheid achter de dodelijke raketaanval in Jordanië. Iran verlegde zijn vuur naar het zuiden van Jordanië, met vier ballistische raketten op Aqaba. En er viel een derde Amerikaans dodelijk slachtoffer: een militair kwam om in Iraaks Koerdistan bij het gecontroleerd vernietigen van niet-ontplofte munitie uit een neergehaalde Iraanse drone.

Wat dit betekent in de praktijk: Een land in oorlog met de VS wordt feitelijk bestuurd door een comité rond een afwezige leider. Dat maakt de Iraanse besluitvorming trager en de machtsstrijd tussen pragmatici en de Revolutionaire Garde structureel: elk besluit is nu ook een zet in de opvolgingsstrijd. Voor Washington betekent dit dat er geen enkele Iraanse gesprekspartner is die een akkoord in zijn eentje kan garanderen, wat de kans op een snel en houdbaar bestand verder verkleint.

Verder in het kort

Verenigd Koninkrijk: Andy Burnham wordt maandag de zevende Britse premier in tien jaar; zijn team claimt een plan voor de eerste honderd dagen, terwijl het IMF alvast waarschuwt tegen het loslaten van de begrotingsdiscipline.

Hongarije: De regering-Magyar wijzigt de grondwet om de aan Orbán gelieerde president Sulyok te kunnen vervangen, de institutionele schoonmaak na het Orbán-tijdperk bereikt nu het presidentschap.

Oekraïne: Voor het eerst in de oorlog voerde Oekraïne een volledig onbemande amfibische landing uit: een dronevaartuig zette een bewapende grondrobot af op de Kinburn-landtong, die zelfstandig het vuur opende.

Markten: De AI-bouwgolf wordt steeds meer met schuld gefinancierd; grote datacenterbouwers zijn inmiddels goed voor ruim acht procent van het risico in de markt voor bedrijfsobligaties van hoge kwaliteit.

Irak: Trump ontving de nieuwe Iraakse premier al-Zaidi in het Witte Huis voor gesprekken over olie en zaken, passend in de Amerikaanse zoektocht naar olieroutes buiten Hormuz om.

Europa: De ECB houdt donderdag naar verwachting vast aan haar strenge koers; markten rekenen dit jaar op nog één renteverhoging.