Briefing 11 juli 2026 — De machtsstrijd achter de Iraanse aanvallen
Iran — een afvallige factie, of gewoon beleid? Oekraïne — de Zee van Azov gaat op slot
Achtergrond — de lopende trends
Iran — Hormuz: na drie dagen van wederzijdse aanvallen zijn de gesprekken tussen de VS en Iran hervat, maar de kern blijft onveranderd: Iran eist erkenning van zijn controle over de zeestraat.
Iran — successie: sinds de dood van Khamenei domineert de Revolutionaire Garde het beeld; opvolger Mojtaba Khamenei is nog niet in het openbaar verschenen.
Oekraïne — brandstofoorlog: de Russische benzineproductie dekt nog maar 65 procent van de vraag; drie grote raffinaderijen liggen stil.
Iran — een afvallige factie, of gewoon beleid?
De gesprekken tussen Washington en Teheran zijn hervat, en daarbij dook een opmerkelijke Iraanse verklaring op: functionarissen vertelden hun Amerikaanse gesprekspartners privé dat de recente aanvallen op schepen het werk waren van een "afvallige" hardline-factie die de onderhandelingen wil saboteren. Het Iraanse staatsmedium Press TV ontkende vervolgens zowel het bestaan van zulke schurkeneenheden als het bericht dat Iran zelf om de gesprekken had gevraagd.
Militaire analisten geloven weinig van de afvallige-factie-lezing: de aanvallen werden uitgevoerd door de marine van de Revolutionaire Garde, precies ter verdediging van het strategische kroonjuweel: de controle over de Straat van Hormuz. Dat wijst op een besluit in de commandolijn, niet op eigenrichting. Wél reëel is de spanning erachter: volgens de New York Times smeekte president Pezeshkian de opperste leider het akkoord met de VS te accepteren, uit angst voor de Amerikaanse blokkade en de verslechterende economie. De facties verschillen dus over de middelen (praten of schieten), maar niet over het doel.
Intussen werden de onderhandelingskloven zelden zo scherp zichtbaar. De VS eist: publieke erkenning dat de zeestraat open is voor al het verkeer, een einde aan de aanvallen, herstel van de vooroorlogse situatie, en, voor een nucleair akkoord, afgifte van het verrijkte materiaal. Iran wijst dat allemaal af en zou hooguit willen stoppen met aanvallen terwijl zijn verkeersschema blijft bestaan.
Wat dit betekent in de praktijk: Washington staat voor een lastige keuze: de pragmatici rond Pezeshkian steunen en de factie-fictie laten passeren, of de vermeende interne strijd ontmaskeren en daarmee de gesprekken breken. Zolang die knoop niet is doorgehakt, blijft de zeestraat halfgesloten en de oorlogspremie op olie staan.
Oekraïne — de Zee van Azov gaat op slot
De Oekraïense campagne om de Krim af te snijden bereikte deze week het water. Nadat wegen- en spoorverbindingen al waren verstoord, verlegde Rusland de brandstofaanvoer naar tankers over de Zee van Azov. Die route is nu ook dicht.
In één nacht raakte Oekraïne 28 Russische vaartuigen, waaronder 21 tankers; in zes dagen waren het er 76. De gevolgen zijn ingrijpend: Rusland nam volgens persbureau Reuters geen doorvaartaanvragen voor de Straat van Kertsj meer aan en schortte de scheepvaart door het Don-Azovkanaal op. Scheepvaartdata suggereren dat het aantal actieve schepen in de Azovzee sinds eind juni ruimschoots halveerde. Een binnenzee die Moskou als achtertuin beschouwde, is jachtgebied geworden, en dat raakt naast benzine ook de Russische graanexport.
Daarmee dringt zich de vraag op waarom Rusland niet terugslaat tegen de westerse aanvoerlijnen naar Oekraïne. Het antwoord van een vooraanstaand geopolitiek analist deze week: een leger dat in Oekraïne vastloopt, kan geen tweede front openen. Polen heeft een omvangrijke, goed bewapende krijgsmacht, er staan zo'n tienduizend Amerikaanse militairen, en niemand, ook Poetin niet, kan voorspellen hoe Trump zou reageren. Juist die onvoorspelbaarheid schrikt af.
Wat dit betekent in de praktijk: De Krim, hét symbool van Poetins expansie, wordt systematisch geïsoleerd terwijl de Russische brandstofcrisis verdiept. Hoe meer de druk oploopt, hoe groter de verleiding voor het Kremlin om die druk via provocaties elders te ontladen — precies waarvoor Washington en Warschau deze week al waarschuwden.
Verder in het kort
NAVO: De Financial Times vatte de NAVO-top samen als een "typisch carnaval van Trumpiaanse grilligheid": naast de Groenland-uitspraken dreigde Trump de handel met Spanje af te snijden en sprak hij per abuis over de "Islamitische Republiek Japan".
Frankrijk: In Frankrijk verlaagde het hof in beroep de straf van Marine Le Pen, waardoor ze verkiesbaar blijft; haar laatste gang naar het Hof van Cassatie schort de veroordeling op; vlak vóór de verkiezingen kan de uitspraak alsnog vallen.
Verenigd Koninkrijk: Britse cijfers tonen hoe ongelijk een energieschok uitpakt: op het hoogtepunt van de kostencrisis in 2022 lag de inflatie voor de armste tien procent ruim drie procentpunten hoger dan het officiële cijfer, omdat voedsel en energie een kwart van hun uitgaven vormen.