Briefing 29 augustus 2026 — Rusland bestookt Kyiv 28 uur lang

Achtergrond — de lopende trends

Oekraïne en de luchtoorlog — het doelwit is de voorraad: Rusland vuurt sinds het voorjaar zowel overdag als 's nachts, en richt zich steeds minder op afzonderlijke doelen en steeds meer op het uitputten van de Oekraïense luchtafweer.

Europa en de onderscheppingsraketten — de kast is leeg: Kyiv vroeg Brussel deze week toestemming om Europees leengeld aan Amerikaanse raketten te besteden, omdat de Europese alternatieven niet op tempo kunnen leveren.

Verenigde Staten en de rente — twee instituten, tegengestelde richting: het ministerie van Financiën koopt vanaf september het dubbele aan langlopende staatsschuld op om de lange rente te drukken, terwijl de centrale bank de inflatie nog niet onder controle acht.

Canada en Washington — het handelsconflict is een soevereiniteitsconflict geworden: sinds de onderhandelingen op 21 augustus klapten gelden er heffingen van vijftig procent, en Ottawa kondigde tegenmaatregelen aan per 8 september.

Oekraïne — Rusland bestookt Kyiv 28 uur lang

De Russische luchtcampagne tegen Oekraïne draait al maanden om één rekensom. Oekraïne onderschept een groot deel van de aanvliegende drones, maar vrijwel geen ballistische raketten, en de voorraad onderscheppingsraketten wordt sneller opgemaakt dan hij wordt aangevuld. Kyiv vroeg de Europese Commissie deze week formeel toestemming om ongeveer drie miljard euro uit de volgende tranche van de Europese lening te besteden aan Amerikaanse Patriot-raketten, omdat het er minstens driehonderd nodig heeft om de winter door te komen.

Woensdagnacht begon een aanval die niet stopte. Tussen middernacht op 27 augustus en het middaguur van 29 augustus gingen de luchtalarmen in Oekraïne bij elkaar meer dan 28 uur af. De Oekraïense luchtmacht meldde ruim 550 aanvalsdrones, zwevende munitie en lokdrones, plus een onbekend aantal Onyx- en Iskander-M-raketten vanaf de bezette Krim. Vijftien locaties werden geraakt, op vier andere plaatsen kwamen brokstukken naar beneden. Kyiv werd voor de derde dag op rij getroffen; burgemeester Vitali Klitsjko meldde minstens vijf gewonden. Ook in de regio's Dnipropetrovsk en Mykolajiv raakte civiele infrastructuur beschadigd, en in de regio Odesa energie-, haven- en vervoersinfrastructuur.

De zwaarste klap kwam op 29 augustus zelf, en niet door de raket maar door wat er lag opgeslagen. Bij het dorp Myla, aan de westrand van Kyiv, werd een munitiedepot geraakt. De secundaire explosies die daarop volgden doodden minstens 37 mensen en verwondden er zeker 42, beschadigden ten minste 130 woningen en een verzorgingstehuis, en dwongen de autoriteiten een deel van de snelweg M-06 richting de Slowaakse grens af te sluiten. Onder de doden was Taras Didytsj, bestuurder van de gemeente Dmytrivka, die meehielp bij de reddingswerkzaamheden. President Zelensky bevestigde dat het depot munitie bevatte en dat het vlak bij bewoond gebied stond.

Wat er verandert, zit in de duur. Een aanvalsreeks die meer dan achtentwintig uur doorloopt is geen langere aanval maar een ander soort aanval: hij is gericht op het uitputten van de mensen en de raketten die de afweer draaiende houden, en op het vergroten van de schade bij alles wat later in de reeks komt. Daarmee wordt het onderscheppingspercentage een misleidend cijfer. Zesentachtig procent klinkt goed, maar van 550 stuks munitie komen er dan nog altijd zo'n vijfenzeventig door. De relevante vraag is niet meer welk aandeel Oekraïne neerhaalt, maar hoe lang het dat aandeel kan volhouden voordat de raketten op zijn. Rusland weet dat, en test het nu expliciet.

Wat dit betekent in de praktijk: De Europese Commissie moet binnen enkele weken beslissen of Kyiv Europees leengeld aan Amerikaanse raketten mag uitgeven. Frankrijk vindt van niet, en wil dat geld naar het Frans-Italiaanse alternatief. Dat is geen technische discussie: het is de keuze tussen luchtverdediging die er nu is en een Europese industrie die er later moet zijn, en zolang die keuze open blijft, is er geen van beide. Voor Nederland loopt dezelfde vraag door de eigen defensie-uitgaven: de raketten die Oekraïne opmaakt komen uit dezelfde productielijnen als die voor de Baltische flank, en die lijnen zijn de bottleneck, niet het budget.

Verenigde Staten — de Fed zet de deur open voor een renteverhoging

De Amerikaanse lange rente staat sinds juli op het hoogste niveau in bijna twintig jaar, en Washington reageert daar met twee handen tegelijk op. Het ministerie van Financiën verdubbelt vanaf september zijn opkoop van langlopende staatsobligaties om de rente te drukken. De centrale bank, sinds mei geleid door Kevin Warsh, doet daar niet aan mee en heeft bovendien de gewoonte afgeschaft om vooraf te zeggen wat ze van plan is. Grote beleggers waarschuwden vorige week dat de opkoop de inflatiebestrijding tegenwerkt en de geloofwaardigheid van het ministerie beschadigt.

Op 28 augustus sprak Warsh voor het eerst op de jaarlijkse centralebankiersconferentie in Jackson Hole, en hij liet daar een deur openstaan. "We moeten er zeker van zijn dat de onderliggende inflatie duidelijk en met voldoende snelheid naar onze doelstelling beweegt", zei hij. "Anders hebben we werk te doen." Dat is, in de voorwaardelijke vorm, de erkenning dat de rente omhoog kan moeten. Meer kan een centralebankpresident die vooraankondigingen heeft afgeschaft niet zeggen zonder ze opnieuw in te voeren. Het rentebesluit valt op 15 en 16 september.

De tweede ontwikkeling van diezelfde dag verklaart waarom dit zwaarder weegt dan een gebruikelijke inflatiewaarschuwing. De Financial Times rekende voor dat de klassieke verdeling van 60 procent aandelen en 40 procent obligaties sinds 2021 niet meer werkt zoals bedoeld. Obligaties leverden in die periode een negatief rendement op, en het risico nam toe bij élke verhouding tussen de twee. De oorzaak is dat aandelen en obligaties nu dezelfde kant op bewegen: obligaties versterken verliezen op aandelen in plaats van ze te dempen. Over de reden lopen de verklaringen wijd uiteen, van de inflatieschok en de begrotingstekorten tot de schulduitgifte van de grote datacenterbouwers en de geloofwaardigheid van de centrale bank zelf. Arun Sai van Pictet Asset Management zei het zo: "Ik heb in mijn hele loopbaan nog nooit zo'n spreiding gezien in de meningen over wat de rente op staatsobligaties drijft."

Die twee dingen bijten elkaar. Het ministerie koopt schuld op om de lange rente omlaag te krijgen, de centrale bank houdt een renteverhoging open, en de partij die decennialang vanzelf langlopende staatsobligaties kocht, de gespreide beleggingsportefeuille, heeft daar minder reden toe dan ooit. Het Amerikaanse begrotingstekort ligt rond de zes procent van het nationaal inkomen en daalt volgens de eigen ramingen het komende decennium niet. Een overheid die dat moet financieren op een moment dat haar meest betrouwbare koper afhaakt, heeft een probleem dat niet met opkoopprogramma's op te lossen is.

Wat dit betekent in de praktijk: De Amerikaanse lange rente is de basis waarop de rest van de wereld haar leningen prijst. Blijft die hoog of gaat hij verder omhoog, dan werkt dat door in Nederlandse hypotheekrentes, in de financieringskosten van bedrijven en in de dekkingsgraden van pensioenfondsen, die voor een groot deel in staatsobligaties zitten. Het tweede punt is minder direct maar structureler: als obligaties geen tegenwicht meer bieden aan aandelen, verdwijnt de veronderstelling waarop bijna elke gespreide portefeuille van de afgelopen veertig jaar is gebouwd. Wat daarvoor in de plaats komt, weet op dit moment niemand precies.

Canada — Washington hernoemt Lake Ontario, en de Arctische kaart komt op tafel

Het conflict tussen Washington en Ottawa liep in augustus snel op. Na ruim een jaar onderhandelen klapten de handelsbesprekingen op 21 augustus, waarna Amerikaanse importheffingen van vijftig procent van kracht werden op ongeveer twintig miljard dollar aan Canadese goederen. Trump verhoogde de heffing op auto's en auto-onderdelen kort daarna eveneens naar vijftig procent, premier Mark Carney zei dat Washington "in oorlog" is met Ottawa, en Canada kondigde tegenmaatregelen aan vanaf 8 september.

Op donderdag 27 augustus zette Trump een volgende stap die niets met handel te maken heeft. Hij tekende een presidentieel besluit dat de federale overheid opdraagt Lake Ontario per direct te hernoemen tot "Lake America". Het gaat om het kleinste van de Grote Meren, dat de grens vormt tussen de staat New York en de provincie Ontario. Carney verwierp het besluit onder verwijzing naar de inheemse herkomst van de naam en zei dat het meer Lake Ontario zou heten "toen, nu en altijd".

Dat is een ander type escalatie dan de heffingen, en het verschil is precies waarom het opvalt. Een heffing is een prijs, en over een prijs kun je onderhandelen; hij kan omhoog, omlaag of weg. Het eenzijdig hernoemen van een gedeeld geografisch object is een symbolische claim op grondgebied dat twee landen samen hebben, en daar valt niets tegenover te stellen. Canada kan geen Amerikaans meer hernoemen dat het al half bezit. Het is daarmee de goedkoopst denkbare provocatie: hij kost Washington niets en Ottawa kan hem niet beprijzen.

Tegen die achtergrond kwam er op 29 augustus advies uit onverwachte hoek. George Friedman, de Amerikaanse analist die eerder deze week nog schreef dat Washington de economische betrekkingen aanpast in de veronderstelling dat de militaire relatie daar niet onder lijdt, brak met zijn eigen regel om geen beleidsadvies aan andere landen te geven. Zijn argument: Canada speelt zijn zwakste kaart en laat zijn sterkste liggen. Economisch heeft het land weinig in te brengen, maar strategisch is Canada de buffer tussen de Verenigde Staten en het Noordpoolgebied, en dat is de regio waar militaire macht nog kan worden geprojecteerd. Zou Ottawa serieuze gesprekken beginnen over een militaire relatie met een andere grote mogendheid, dan staat Washington volgens hem voor de keuze tussen economisch inbinden en Canada binnenvallen, en kiest het het eerste. "Zelfs een goed georganiseerde bluf zou kunnen volstaan", schrijft hij. Zijn tweede punt gaat over temperament: hij leest de Canadese reactie als emotioneel, en meent dat provocaties als de meernaam daar juist op mikken.

Wat dit betekent in de praktijk: Het luchtruim boven Noord-Amerika wordt bewaakt door NORAD, een gezamenlijk Amerikaans-Canadees commando dat altijd onder Amerikaanse leiding staat met een Canadese plaatsvervanger. De aanname aan Amerikaanse kant is dat die samenwerking losstaat van handelsruzies, omdat Canada nergens anders terechtkan. Of dat klopt, is nooit getest, en het advies dat nu op tafel ligt komt erop neer dat Canada het zou moeten testen. Voor Europa is dat om een andere reden interessant: hier loopt op ditzelfde moment een Amerikaanse herziening van de troepenaanwezigheid waarin bondgenoten schriftelijk moeten aangeven of ze het Amerikaanse buitenlandbeleid publiekelijk steunen. De Canadese casus is de vooruitgeschoven versie van dezelfde vraag, namelijk of veiligheidsgaranties inmiddels onderhandelbaar zijn geworden.

Verder in het kort

Rusland: De regering verlengde op 29 augustus het exportverbod op brandstof voor de producenten zelf, terwijl ze publiekelijk volhoudt dat de binnenlandse voorziening stabiel is. Vier dagen eerder kocht Rusland voor het eerst benzine in Turkije. De grootste olie-exporteur ter wereld voert inmiddels geraffineerd product in én verbiedt zijn eigen producenten het uit te voeren, wat de duidelijkste beschikbare erkenning is dat de Oekraïense aanvallen op raffinaderijen doorwerken.

Oekraïne: Oekraïense troepen rukten op in de richting van Dobropillja en troffen op 27 en 28 augustus magazijnen van grote Russische webwinkels in de regio Rostov. Die campagne tegen distributiecentra loopt sinds half juli en heeft een dubbel doel: economische ontwrichting, en het uitlokken van luchtafweer op plaatsen waar Rusland die liever niet neerzet.

Nepal en Tibet: Een plotselinge overstroming op de grens tussen Tibet en Nepal kostte woensdag meer dan vijfhonderd mensen het leven; ruim tweeduizend worden vermist. Het is het soort ramp waar klimaatverandering en extreem hooggebergte elkaar versterken, en waarvan deskundigen zeggen dat voorspellen wáár de volgende toeslaat neerkomt op zoeken naar een speld in een hooiberg.

Verenigd Koninkrijk: Premier Andy Burnham gaf zijn eerste interview sinds zijn aantreden aan de Financial Times en presenteerde zich daarin als pro-ondernemerschap, met begrip voor de druk waaronder het bedrijfsleven staat, maar met de mededeling dat hij er ook iets voor terugverwacht. Het Verenigd Koninkrijk is op dit moment de meest uitgesproken Europese steunverlener van Oekraïne, en de binnenlandse financiële ruimte bepaalt hoelang dat vol te houden is.