Wat is de chipoorlog tussen de VS en China?

Naast de handelsoorlog met tarieven woedt een preciezere, strategischere strijd: die om halfgeleiders. Inzet is niet geld, maar macht — wie de beste chips heeft, wint in kunstmatige intelligentie, en wie wint in AI, wint militair en economisch.

Wat doet Amerika?

Sinds eind 2022 voeren de Verenigde Staten een beleid dat historisch zijn weerga niet kent: China mag de meest geavanceerde chips, én de machines om ze te maken, én de software om ze te ontwerpen, niet meer kopen. Niet alleen van Amerikaanse bedrijven — via druk op bondgenoten ook niet van Japanse en Nederlandse. De logica heet "small yard, high fence": een beperkt aantal technologieën (het kleine erf), daaromheen een zo hoog mogelijk hek. Het doel is expliciet niet vertragen maar bevriezen: China blijvend generaties achterop houden bij rekenkracht voor AI en geavanceerde wapens.

Wat doet China terug?

Drie dingen. Zelf bouwen: honderden miljarden aan staatssteun voor een eigen chipindustrie — met als bekendste resultaat dat Chinese fabrikanten geavanceerdere chips wisten te maken dan het exportregime beoogde toe te staan, zij het duurder en in kleinere aantallen. Terugslaan waar het zelf sterk is: exportbeperkingen op grondstoffen waarin China de wereldmarkt domineert, zoals gallium, germanium en zeldzame aardmetalen — onmisbaar voor chips, defensie en groene technologie. Omzeilen: smokkel, doorvoer via derde landen en het huren van rekenkracht in de cloud. De chipoorlog is daarmee een wedloop tussen hek en ladder.

Waarom hoor je er nu over?

Omdat de inzet met de AI-race alleen maar groter wordt: rekenkracht is de strategische grondstof van dit decennium, en elk nieuw exportpakket, elke Chinese doorbraak en elke onderhandeling over versoepeling verschuift het machtsevenwicht. Bovendien kruipt de strijd steeds verder de keten in — van chips naar chemicaliën, van machines naar onderdelen, van hardware naar talent.

Wat betekent dit voor Nederland?

Nederland is geen toeschouwer maar frontstaat, om één reden: ASML. Omdat de meest geavanceerde chipmachines alleen in Veldhoven worden gemaakt, is Nederlands exportbeleid een geopolitiek instrument geworden — en moest Den Haag onder zware Amerikaanse druk beperkingen invoeren die het bedrijf omzet in China kosten. Nederland ondervindt zo aan den lijve wat het betekent om iets te bezitten wat beide supermachten willen controleren: het geeft invloed, maar ook kwetsbaarheid — voor druk uit Washington én tegenmaatregelen uit Peking.

Laatst bijgewerkt: juli 2026