Hoe komt Rusland aan soldaten zonder te mobiliseren?
Rusland mobiliseerde één keer, in 2022, en durfde het daarna niet meer aan. Sindsdien koopt het zijn soldaten. Zo werkt dat systeem — en waar het vastloopt.
Na de schok van de gedeeltelijke mobilisatie van september 2022 heeft het Kremlin dat instrument niet meer gebruikt. De oorlog kost intussen onverminderd mensen. Er moet dus een ander systeem zijn, en dat is er ook: Rusland werft zijn soldaten met geld in plaats van met een oproepbrief.
Hoe het werkt
De ruggengraat is de contractsoldaat, de kontraktnik: iemand die vrijwillig tekent voor een bepaalde periode. Het lokmiddel is een tekenbonus die in veel regio's een veelvoud is van een lokaal jaarsalaris, betaald door de regio zelf en aangevuld door de federale staat. Omdat gouverneurs elk hun eigen quota moeten halen, zijn die bonussen jarenlang tegen elkaar op geboden.
Daarnaast put Rusland uit groepen met weinig alternatieven. Gevangenen kregen strafvermindering in ruil voor dienst, eerst via de huurlingengroep Wagner en later via het ministerie van Defensie zelf. Arbeidsmigranten uit Centraal-Azië worden geronseld met de belofte van een paspoort, soms onder druk. En buitenlandse rekruten worden geworven in landen waar het bedrag omgerekend levensveranderend is.
Waarom dit een ander systeem is dan mobilisatie
Het verschil is politiek, niet militair. Een gemobiliseerde wordt gestuurd; een contractsoldaat tekent zelf. Dat maakt het mogelijk om de oorlog te voeren zonder dat hij de stedelijke middenklasse binnenkomt, want de werving concentreert zich in armere regio's en aan de randen van het land. Zolang dat lukt, blijft de oorlog voor het grootste deel van de Russische bevolking iets wat elders gebeurt.
Het systeem heeft ook een prijs die niet in soldaten wordt betaald. De bonussen zijn inmiddels een substantiële uitgavenpost, en ze concurreren met een arbeidsmarkt die al krap is. Wie tekent, verdwijnt uit een fabriek of van een boerderij.
Waar het vastloopt
De rekensom is simpel: als er per maand meer mensen sneuvelen of uitvallen dan er tekenen, loopt de voorraad leeg. Analisten die de cijfers volgen, schatten dat dat verschil inmiddels in de duizenden per maand loopt. Er zijn dan drie uitwegen — de bonussen verder verhogen, het aantal aanvallen verminderen, of alsnog mobiliseren — en de eerste twee raken aan hetzelfde probleem: geld is eindig en terughoudendheid kost terrein.
Vandaar de aanhoudende ontkenningen vanuit het Kremlin dat er een verkapte mobilisatie aankomt. Let bij zulke ontkenningen niet alleen op het woord, maar op wat eromheen gebeurt: wie zijn wervingsquota verhoogt, welke leeftijdsgrenzen verschuiven, en of er wetten klaarliggen die de oproep makkelijker maken. Lees ook: waarom Rusland niet opnieuw mobiliseert.
Wat betekent dit voor Nederland?
Het antwoord op de vraag hoe lang Rusland deze oorlog kan volhouden, hangt hier grotendeels aan. Dat is geen academische kwestie: het bepaalt hoe lang Europese steun aan Oekraïne nodig blijft, en dus hoe lang de begrotingspost steun aan Oekraïne terugkomt in Den Haag. Wie hoort dat Rusland "onbeperkt mankracht" heeft, mag dat gerust wantrouwen — het heeft mankracht zolang het kan blijven betalen, en dat is iets anders.
Laatst bijgewerkt: september 2026