Waarom mobiliseert Rusland niet opnieuw?
Militair zou het helpen. Toch heeft het Kremlin sinds 2022 geen tweede mobilisatie durven afkondigen. De reden ligt niet op het slagveld maar in Moskou.
Op papier is het vreemd. Rusland heeft een reserve van miljoenen, een tekort aan soldaten en een president die zelden aarzelt. Toch is de gedeeltelijke mobilisatie van september 2022 tot nu toe de enige gebleven. Die terughoudendheid is het best bewaarde bewijs van waar het Kremlin bang voor is.
Wat er in 2022 gebeurde
De aankondiging van 21 september 2022 riep zo'n 300.000 man op. Binnen enkele dagen ontstonden files van tientallen kilometers richting de grenzen met Georgië, Kazachstan en Finland; naar schatting honderdduizenden mannen verlieten het land. Er waren protesten in steden waar sinds het begin van de oorlog niets was gebeurd, en in een aantal regio's aan de rand van het land liep het uit de hand.
Belangrijker dan de omvang was wie het raakte. Mobilisatie kijkt niet naar inkomen of postcode: het kan iedereen treffen, ook een ingenieur in Moskou of een IT'er in Sint-Petersburg. Precies die groep was tot dat moment buiten schot gebleven.
De onuitgesproken afspraak
Daaruit volgt de logica van de afgelopen jaren. Het Kremlin voert de oorlog op een manier die de stedelijke middenklasse zoveel mogelijk ongemoeid laat: werven met geld in plaats van oproepen met een brief, en die werving concentreren in armere regio's en aan de periferie. Zolang de oorlog vooral wordt gevoerd door mensen voor wie het een economische keuze is, blijft hij voor de rest iets op televisie.
Dat is geen sentiment maar een berekening. Een tweede mobilisatie zou die afspraak opzeggen, en het Kremlin weet uit eigen ervaring wat dat kost: kapitaalvlucht, vertrek van geschoolde mensen, en zichtbare onrust in precies de steden waar het regime zijn legitimiteit vandaan haalt. Daar komt bij dat mobilisatie ook een economische aderlating is — elke opgeroepene verdwijnt uit een krappe arbeidsmarkt.
Waar je op moet letten
De ontkenningen zelf zeggen weinig; die zijn er sinds 2022 vrijwel onafgebroken. Wat wél iets zegt, is de voorbereiding. Een parlement dat met grote meerderheid is gevuld met oorlogsveteranen en loyalisten, wetgeving die het oproepen administratief makkelijker maakt, digitale oproepsystemen die vertrek bemoeilijken, en verschuivende leeftijdsgrenzen: dat zijn de stappen die een mobilisatie goedkoper maken voordat ze wordt afgekondigd. Zie ook: wat is de Doema.
Wat betekent dit voor Nederland?
Dit is de nuchtere kant van een debat dat snel dramatisch wordt. Rusland heeft geen onuitputtelijke reserves die het naar believen inzet; het heeft een politieke rem die het zelf niet durft los te laten. Dat maakt de oorlog langer maar ook begrensder dan de retoriek suggereert. Voor de Europese afschrikking is dat relevant: de vraag is niet of Rusland in theorie miljoenen kan oproepen, maar of het regime de binnenlandse prijs daarvan wil betalen.
Laatst bijgewerkt: september 2026