Wat is BRICS en waarom doet het ertoe?
Tien landen, bijna de helft van de wereldbevolking, en één gedeelde wens: minder westerse dominantie. Maar is BRICS een machtsblok of een praatclub?
Op elke top duiken de foto's op: de leiders van Brazilië, Rusland, India en China naast elkaar, met een groeiende rij landen eromheen. BRICS presenteert zich als de stem van de niet-westerse wereld — maar wat ís het eigenlijk, en hoeveel macht zit erachter?
Wat is het?
BRICS begon als beleggersjargon: een econoom bedacht in 2001 de afkorting voor vier snelgroeiende economieën (Brazilië, Rusland, India, China). Pas in 2009 hielden die landen hun eerste echte top; Zuid-Afrika sloot in 2010 aan. Sinds de uitbreidingsronde telt de club tien leden: naast de oorspronkelijke vijf ook Egypte, Ethiopië, Iran, de Verenigde Arabische Emiraten en — sinds begin 2025 — Indonesië. Samen: bijna de helft van de wereldbevolking. Veelzeggend is ook wie er níet in zit: Saoedi-Arabië werd uitgenodigd maar trad nooit formeel toe, Argentinië haakte af na een regeringswissel, en Kazachstan bedankte om de banden met het Westen niet te riskeren.
Wat doet het — en wat niet?
BRICS is geen militair bondgenootschap en geen handelsblok met gezamenlijke regels; er is geen verdrag zoals bij de EU of de NAVO. Het is een overlegclub met één concreet instituut: de New Development Bank (2014), een alternatief voor de door het Westen gedomineerde Wereldbank en het IMF. De kracht zit in symboliek en agendering — het signaal dat er een wereld bestaat buiten de G7 — en in het bieden van een podium waar landen als Rusland en Iran ondanks westerse isolatie gewoon aan tafel zitten.
Waarom hoor je er nu over?
Om twee redenen. De club groeit en professionaliseert: India is in 2026 voorzitter, en na de snelle uitbreiding klinkt intern juist de roep om even pas op de plaats te maken. En het gevoeligste dossier is geld: BRICS-landen bouwen aan betaalsystemen buiten de dollar om (zie: de-dollarisering) — waarop Washington dreigde met torenhoge importheffingen voor elk BRICS-land dat een dollaralternatief nastreeft. Precies die dreiging laat zien waar de grens ligt: de leden willen minder afhankelijkheid van het Westen, maar geen breuk die hun eigen handel schaadt.
Wat betekent dit voor Nederland?
Direct weinig, indirect veel. De interne verdeeldheid is de zwakte van BRICS — India en China zijn rivalen, de olie-exporteurs en olie-importeurs hebben tegengestelde belangen — dus een gezamenlijk machtsblok wordt het voorlopig niet. Maar als barometer is de club waardevol: elke uitbreiding en elk betaalinitiatief meet hoeveel landen hun opties buiten de westerse orde open willen houden. Voor een handelsland dat leeft van die orde is dat een meter om in de gaten te houden.
Laatst bijgewerkt: juli 2026