Briefing 5 augustus 2026 — Kyiv onderschepte geen enkele ballistische raket

Achtergrond — de lopende trends

Oekraïne — het gat in de luchtverdediging: Rusland verschuift zijn aanvallen sinds het voorjaar naar ballistische raketten, precies het wapen waar Oekraïne te weinig tegen heeft.

Verenigde Staten — de rekening van vijf maanden oorlog: de Amerikaanse voorraden precisiewapens en onderscheppingsraketten raken sneller op dan ze aangevuld kunnen worden.

Rode Zee — de tol op de scheepvaart: de Houthi's en Iran breiden hun greep op de zeeroutes uit van blokkade naar heffing, en rederijen wijken steeds verder uit.

Midden-Oosten — de orde na de oorlog: Washington wil van regionale ordebewaker naar toezichthouder op afstand, en zoekt landen die het werk overnemen.

In Kyiv werd geen enkele ballistische raket onderschept

Sinds het voorjaar verschuift Rusland de samenstelling van zijn aanvallen. Het vuurt minder goedkope drones en meer ballistische raketten af, precies het wapen waartegen Oekraïne het minst is toegerust. De reden is bekend: alleen het Amerikaanse Patriot-systeem kan een ballistische raket onderscheppen, en Oekraïne heeft daar al maanden te weinig raketten voor. Wat tot nu toe ontbrak, was een openbare verklaring waar die raketten dan wél heen gingen.

Op 4 augustus viel Rusland Kyiv en de omliggende regio aan met 24 ballistische raketten, vier Zircon-kruisraketten en 115 langeafstandsdrones. De Oekraïense luchtverdediging haalde bijna 90 procent van de drones neer en geen enkele van de 28 raketten. Zeventien mensen kwamen om; magazijnen en logistieke voorzieningen werden verwoest. Het Russische ministerie van Defensie zei zeven logistieke centra in en rond Kyiv te hebben geraakt, die volgens Moskou gebruikt werden voor de opslag en distributie van goederen voor tweeërlei gebruik en drone-onderdelen. President Zelensky vatte het in één zin samen: onderscheppingsraketten hadden de levens van de doden van vandaag kunnen redden.

Persbureau Reuters voegde daar de zin aan toe die dit dossier al sinds februari mist. Patriot-raketten die voor Oekraïne bestemd waren, zijn sinds het uitbreken van de oorlog met Iran doorgestuurd naar de Amerikaanse strijdkrachten zelf en naar Amerikaanse bondgenoten in de Golf. Dat maakt van een vaag capaciteitsprobleem een verdeelvraagstuk met een adres. Er is één eindige voorraad, die twee oorlogsgebieden tegelijk moet bedienen, en de verdeling wordt in Washington gemaakt. Diezelfde dag ontkende de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth een bericht van CNN dat de Verenigde Staten bijna 80 procent van hun onderscheppingsraketten in de oorlog met Iran hebben verbruikt; volgens CNN waarschuwen hoge militaire commandanten dat de voorraden "gevaarlijk laag" zijn. Let op wat die ontkenning wel en niet dekt. Ze gaat over onderscheppingsraketten, niet over de aanvalsraketten waarvan gisteren werd gemeld dat het leger er "vrijwel alle" van heeft verbruikt.

Wat dit betekent in de praktijk: De twee oorlogen die Europa het meest bezighouden, blijken via één magazijn met elkaar verbonden. Elke Patriot-raket die een basis in de Golf beschermt, staat niet boven Kyiv, en dat verschil is deze week in doden uit te drukken. Voor Nederland en de andere Europese NAVO-landen ligt hier de kern van het defensiedebat van dit najaar. Het gaat niet meer over de vraag of er geld is, maar over de vraag wie vooraan staat in de rij bij dezelfde fabrieken. Zolang de Amerikaanse productie de Amerikaanse verliezen niet bijhoudt, zullen Europese toezeggingen aan Oekraïne vaker stranden op levertijden dan op politieke onwil. En het verklaart waarom Washington haast heeft met een akkoord over de Straat van Hormuz: het sluiten van het ene front is op dit moment de snelste manier om het andere te bevoorraden.

Noord-Korea stuurt niet langer alleen raketten, maar een complete eenheid

Noord-Korea levert sinds 2024 wapens en manschappen aan Rusland. Tot nu toe ging dat om zendingen: granaten, raketten, en zo'n 15.000 militairen die vooral in achterhoedetaken werden ingezet. Eind juli bleek dat Rusland voor het eerst sinds augustus 2025 weer een Noord-Koreaanse ballistische raket op Oekraïne had afgevuurd, en dat die raketten dankzij Russische verbeteringen inmiddels op enkele meters nauwkeurig zijn in plaats van op kilometers.

Volgens de Oekraïense militaire inlichtingendienst wordt nu een complete Noord-Koreaanse raketeenheid naar de regio Voronezj in West-Rusland verplaatst. Het gaat om ongeveer 90 militairen, 120 ballistische raketten en zes lanceerinrichtingen. Pyongyang heeft al een eerste partij van 40 KN-23- en KN-24-raketten met bijbehorend personeel geleverd. De uiteindelijke omvang en samenstelling van de eenheid liggen volgens Kyiv nog niet vast; daarover wordt volgende maand op hoog niveau onderhandeld. De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken liet weten dat Noord-Koreaanse lanceerinrichtingen een legitiem doelwit worden zodra ze bij aanvallen worden ingezet.

Drie dingen veranderen hiermee. Bemanning, lanceerinrichtingen en voorraad die samen aankomen, betekenen aanhoudend vuur in plaats van incidentele leveringen, en dat landt precies op het gat in de Oekraïense luchtverdediging uit het vorige verhaal. Dat de omvang pas volgende maand wordt vastgesteld, laat zien dat Pyongyang nog aan het onderhandelen is over de prijs. En de Oekraïense aankondiging is een expliciete waarschuwing aan een derde land: het is voor het eerst dat Kyiv publiekelijk zegt Noord-Koreaans personeel en materieel op Russisch grondgebied te zullen aanvallen.

Wat dit betekent in de praktijk: Noord-Korea verdient aan deze oorlog iets wat het met geld niet kan kopen: gevechtservaring en technische verbeteringen aan zijn eigen raketten, betaald door Rusland en getest op Oekraïense steden. Wat daar wordt geleerd, komt terug in Oost-Azië, waar Zuid-Korea en Japan met precies deze wapens te maken hebben. Voor de wapenbeheersing is dit het pijnlijkste punt: geen enkel exportcontroleregime raakt aan de overdracht die hier plaatsvindt, want die bestaat uit ervaring en niet uit goederen. En de Oekraïense doelwitverklaring maakt een incident tussen Kyiv en Pyongyang op Russisch grondgebied nu een reëel scenario in plaats van een theoretisch.

De Houthi's verleggen hun blokkade naar het noorden van de Rode Zee

De Houthi's kondigden vorige maand een blokkade van de Saoedische scheepvaart af. Hun gebied ligt bij de zeestraat Bab al-Mandab, aan de zuidkant van de Rode Zee. Rederijen pasten zich aan zoals ze dat altijd doen: ze verlegden hun routes naar het noordelijke deel van de Rode Zee, richting het Suezkanaal, buiten het bereik van raketten uit Jemen.

Woensdag bleek die uitwijkroute niet meer veilig. De Houthi's zeiden ballistische raketten te hebben afgevuurd op de Saoedische olietanker *Wafa* bij de havenstad Yanbu, in het noorden van de Rode Zee. Woordvoerder Yahya Saree zei er meteen bij dat de groep de aanvallen zal opvoeren om "alle toegangsroutes" naar Saoedische olie af te sluiten. Sinds het begin van de blokkade zou de groep acht aan Saoedi-Arabië gelieerde schepen hebben aangevallen. Saoedische autoriteiten reageerden niet direct. De olieprijs steeg met ongeveer één procent naar zo'n 80 dollar per vat, na twee dagen van dalingen.

De verschuiving is belangrijker dan het incident. Een aanval bij Yanbu ligt honderden kilometers buiten het gebied waar de blokkade tot nu toe werkte, en de aankondiging over "alle toegangsroutes" is een claim op het hele bekken in plaats van op één nauwe doorgang. Daarmee vervalt de uitweg waarop de verzekeringspremies waren gebaseerd. Saoedi-Arabië was juist bezig met het opzetten van een internationale maritieme beschermingscoalitie voor precies dit gebied; die coalitie moet nu een veel groter zeeoppervlak dekken dan bij de oprichting was voorzien.

Wat dit betekent in de praktijk: Voor de Europese energierekening is dit een tweede tegenvaller in één week. De olieprijs reageert direct, maar de duurdere gevolgen lopen via de verzekeringspremies en de vaarafstanden, en die werken pas met maanden vertraging door in de rekeningen van bedrijven en huishoudens. Er is bovendien een tweede laag. Europa heeft zijn Russische gas grotendeels vervangen door Qatarees vloeibaar gas, en juist die leveringen zijn door de oorlog met Iran verstoord: de overmachtsverklaring van Qatar loopt inmiddels tot september, terwijl de Europese gasvoorraden voor de tijd van het jaar ver onder het gemiddelde liggen. Voorraden vullen doe je in de zomer. Nu wordt er in de zomer op ingeteerd, en daarmee wordt de winter een prijsvraag in plaats van een technisch probleem.

Verder in het kort

Taiwan: De jaarlijkse Han Kuang-oefening loopt van 5 tot 14 augustus en betrekt dit jaar ook burgers: er komen luchtalarmoefeningen en het mobiele internet wordt tijdelijk vertraagd. Dat laatste is een erkenning dat de eerste fase van een blokkade over informatie gaat en niet over vuurkracht.

Hamas: De beweging verplaatst naar verluidt haar minst zichtbare en gevoeligste onderdelen, zoals planning en cyberactiviteiten, van Qatar naar Turkije. Aanleiding is dat de Qatarese veiligheidsdienst Hamas-leiders geen bijeenkomsten meer laat organiseren zonder toestemming.

Kirgizië: Verschillende banken accepteren geen Russisch contant geld meer, met een verwijzing naar internationale sancties en Russische beperkingen op de omloop van de eigen munt. Girale betalingen blijven mogelijk.

Kunstmatige intelligentie: Banken willen 15 miljard dollar aan schuld van een door Google gefinancierd datacentrum in Texas doorverkopen, omdat ze deze leningen liever niet op de balans houden. SpaceX verloor tot 8 procent beurswaarde nadat Musk aankondigde per kwartaal 16 miljard dollar aan kunstmatige intelligentie te blijven besteden.

Verenigde Staten en China: Washington stopt de export van gerecyclede batterijmetalen en wolfraam om schroot binnen de eigen verwerkingsketen te houden. Peking kondigde sancties af tegen zes Amerikaanse organisaties, waaronder twee die toeleveringsketens op dwangarbeid controleren.