Briefing 6 juli 2026 — Oekraïnes luchtverdediging raakt door haar onderscheppers heen

Achtergrond — de lopende trends

Oekraïne — luchtoorlog: Rusland voert massale aanvallen in golven uit; de campagne tegen Russische raffinaderijen heeft intussen 22 raffinaderijen geraakt en dwong Moskou tot een exportverbod op benzine.

NAVO — top: morgen begint de tweedaagse top in Ankara, met defensie-uitgaven en de oorlog in Oekraïne bovenaan de agenda.

Rusland — escalatie: Washington waarschuwde Polen eerder deze week voor mogelijke Russische "kinetische provocaties" tegen NAVO-landen.

Iran — Hormuz: Iran eist verplichte tol, geeft "bevriende landen" korting en dwingt schepen terug op zijn route.

Oekraïne — de onderscheppers zijn op

De Russische luchtcampagne komt in golven: na een stille junimaand was de aanval van 1–2 juli op Kyiv de zwaarste in maanden. In de nacht van 5 op 6 juli volgde de vierde massale aanval sinds begin juni: 419 raketten en drones, opnieuw vooral op Kyiv, met zeker elf doden — aan de vooravond van de NAVO-top.

Het alarmerendste zit in de details: Oekraïne haalde vrijwel alle kruisraketten neer, maar geen enkele van de 29 ballistische raketten. President Zelensky erkende dat de voorraad onderscheppingsraketten daarvoor simpelweg op is. Alleen Amerikaanse Patriot-systemen kunnen dit type raket stoppen, en de al gecontracteerde leveringen komen pas in 2027. Rusland heeft dat gat opgemerkt en stelt zijn aanvalspakketten steeds meer samen rond ballistische raketten. Oekraïne liet dezelfde dag zien waar zijn eigen kracht ligt: de diepste droneaanval van de hele oorlog, op de grootste Russische raffinaderij, ruim 2.500 kilometer van de grens.

De oorlog versmalt zo tot een wedloop tussen twee uitputtingscampagnes: Rusland schiet op steden door een leeggeraakte luchtverdediging heen, Oekraïne legt de Russische brandstofvoorziening plat — 78 van de 83 Russische regio's kampen inmiddels met tekorten en Moskou verbood de export van benzine.

Wat dit betekent in de praktijk: de vraag die morgen in Ankara op tafel ligt is heel concreet geworden: wie levert Oekraïne op korte termijn onderscheppingsraketten, en kan de productie van Patriots omhoog? Zonder antwoord betalen burgers in Kyiv de prijs — en verschuift de onderhandelingsbalans richting Moskou, precies wat deze aanvalsgolf beoogt.

Rusland — Den Haag genoemd in nieuwe oorlogsretoriek

Rusland noemt zijn invasie van Oekraïne al vier jaar hardnekkig een "speciale militaire operatie". Deze week introduceerde Kremlin-woordvoerder Peskov een opmerkelijke wending: het is inmiddels wél een "echte oorlog" — maar die zou door het Westen zijn veroorzaakt. Hij noemde de verantwoordelijken bij naam: Berlijn, Parijs, Den Haag, Oslo en Washington.

Die formulering verdient aandacht, juist omdat ze zo doelbewust klinkt. Wie beweert dat andere landen de oorlog zijn begonnen, schept een rechtvaardiging om tegen die landen op te treden. Analisten wijzen erop dat de uitspraak samenvalt met een week van intensief topoverleg in het Kremlin, en met wat militaire waarnemers "Phase Zero"-gedrag noemen: steeds riskantere fysieke speldenprikken tegen NAVO-landen. Eerder deze week waarschuwde Washington Polen al voor mogelijke Russische provocaties.

Een directe Russische aanval op NAVO-gebied blijft onwaarschijnlijk zolang het Russische leger in Oekraïne vastzit. Maar het patroon — retorische rechtvaardiging plus fysieke provocaties — is precies wat aan eerdere escalaties voorafging. En voor het eerst staat Nederland met naam op zo'n Russische lijst.

Wat dit betekent in de praktijk: dit raakt Nederland rechtstreeks: als leverancier van steun aan Oekraïne wordt Den Haag door Moskou neergezet als oorlogspartij. Dat is vooral bedoeld om Europese publieken bang te maken voor verdere steun. Het reële risico zit niet in een invasie, maar in incidenten — sabotage, drones, provocaties — waarvan Rusland hoopt dat ze verdeeldheid zaaien.

China — raket vanaf kernonderzeeboot richting Stille Oceaan

Terwijl de aandacht op Europa en het Midden-Oosten ligt, bouwt China gestaag door aan zijn maritieme machtspositie. Vandaag testte de Chinese marine een langeafstands-ballistische raket vanaf een kernonderzeeboot — een zeldzame demonstratie, met een gesimuleerde kernkop, afgevuurd vanuit de Bohai-baai richting de Stille Zuidzee. China had vooraf volgschepen tussen Nieuw-Guinea en Guam gepositioneerd.

Beijing noemde de test "routine". De buurlanden zagen dat anders: de Australische minister van Buitenlandse Zaken noemde de lancering "destabiliserend" en onderdeel van een "snelle militaire opbouw zonder transparantie". Veelzeggend genoeg tekende Australië diezelfde dag een wederzijds defensiepact met Fiji — het vierde eilandpact van Canberra — en begonnen China en Rusland gezamenlijke marineoefeningen in de Gele Zee.

De boodschap van de test reikt verder dan de regio: een raket die vanaf een onderzeeboot kan worden gelanceerd, overleeft een eerste aanval — en juist die "tweede-slag"-capaciteit bepaalt het nucleaire evenwicht met de Verenigde Staten.

Wat dit betekent in de praktijk: in de Stille Oceaan tekenen zich twee netwerken af: een Chinees-Russisch machtsblok en een keten van westerse defensiepacten. Hoe steviger beide netwerken worden, hoe kleiner de ruimte voor het Amerikaans-Chinese accommodatie-akkoord waar beide hoofdsteden dit jaar op mikken — en hoe groter de kans dat een incident rond Taiwan escaleert.

Overige ontwikkelingen

In Libanon hapert de uitvoering van het ontwapeningsakkoord: het Libanese leger weigert volgens Libanese media nieuwe "pilotzones" ten noorden van de Litani-rivier zolang Israël zich niet terugtrekt, en wil geen interne confrontatie met Hezbollah riskeren.

Aan de vooravond van de NAVO-top arresteerde Turkije komiek Deniz Göktaş omdat hij Erdoğan in een voorstelling "een dictator" noemde; hem hangt tot vier jaar cel boven het hoofd.

Rusland importeert op recordschaal benzine uit Belarus: 141.000 ton in juni, tegen duizend ton een jaar eerder — een maat voor de schade van de Oekraïense raffinaderijcampagne.

In Mali veroverden Toeareg-rebellen het grootste deel van de stad Anefis; de basis van het Malinese leger en het Russische Africa Corps houdt vooralsnog stand.

Het Internationaal Energieagentschap verwacht dit jaar 3,4 biljoen dollar aan wereldwijde energie-investeringen, waarvan 2,2 biljoen in schone energie — bijna het dubbele van fossiel, gedreven door de zoektocht naar energiezekerheid na de Iran-oorlog.