Briefing 27 oktober 2026 — Egyptisch parlement stemt in met militaire steun aan Saoedi-Arabië

Achtergrond — de lopende trends

Midden-Oosten — de oorlog van de Houthi's tegen Saoedi-Arabië: sinds begin oktober beschieten de Houthi's bijna dagelijks Saoedische luchthavens en olie-installaties, en Riyad verdedigt zich met hulp van Pakistan en Groot-Brittannië, en volgens berichten ook van Turkije.

Energie — een dure winter: Europa gaat de winter in met gasvoorraden onder 75 procent, het laagste niveau ooit voor de tijd van het jaar, en een olieprijs ver boven 100 dollar per vat.

Oekraïne — aanvallen achter het front: Oekraïne treft met drones raffinaderijen en fabrieken in Rusland en het stroomnet van de bezette Krim, terwijl het Kremlin zegt weinig te verwachten van de gesprekken rond 10 november.

Technologie — dure AI-bouw: de bouw van AI-datacentra wordt steeds meer met leningen buiten de banken om betaald, en die leningen werden vorige week duurder.

Saoedi-Arabië — Egyptisch parlement stemt in met militaire steun aan Saoedi-Arabië

Sinds begin oktober vuren de Houthi's bijna dagelijks raketten en drones af op Saoedische luchthavens en olie-installaties. Riyad zocht steun bij bondgenoten: Pakistan stationeerde in mei zo'n 8.000 militairen en luchtverdediging in het land, Turkije zou helpen met verkenning en logistiek, en Britse Typhoons patrouilleren. Die hulp blijft beperkt tot de verdediging van Saoedisch grondgebied; in Jemen zelf willen de bondgenoten niet meevechten. Egypte bleef de open vraag.

Het Egyptische parlement gaf president Abdel Fattah al-Sisi op 26 oktober toestemming om Saoedi-Arabië militair te steunen, als Riyad daarom vraagt. Welke steun het wordt, staat niet in het besluit; een vicevoorzitter van de wetgevingscommissie zei dat Egypte troepen zal sturen. Een formeel Saoedisch verzoek is er nog niet.

Egypte brengt veel mee. Het heeft het grootste leger van de Arabische wereld en fregatten die schepen op de Rode Zee kunnen begeleiden. Het heeft ook een eigen belang: de aanvallen op de scheepvaart kosten Egypte inkomsten uit het Suezkanaal, en ruim 60 procent van de geraffineerde olie die het invoert, komt uit Saoedi-Arabië. Daar staat tegenover dat Egypte leunt op geld uit de Golf en op leningen van het IMF, wat een lange, dure inzet moeilijk maakt. Bovendien reiken de wapens van de Houthi's tot zo'n 2.000 kilometer, en de voorzitter van hun parlement dreigde Egypte al met vergelding.

Eén bericht past niet in het beeld van een coalitie die zich op oorlog voorbereidt. Saoedi-Arabië bood de Houthi's 1 miljard dollar voor een bestand, zeiden diplomatieke bronnen in de Golf tegen Israëlische media; Riyad zou het hebben gedaan in overleg met Iraanse functionarissen. De eisen van de Houthi's waren tot nu toe ruimer dan geld: Riyad moet de controle op hun havens en luchthavens opgeven, en ze willen zeggenschap over de olie en het gas van Jemen.

Stuurt Egypte troepen, dan wordt de verdediging van Saoedi-Arabië steeds meer een zaak van de landen in de regio zelf, niet van Washington. Militair is die strijd moeilijk te beslissen: luchtaanvallen stoppen de raketten en drones van de Houthi's niet vanzelf; ook een Amerikaanse lucht- en zeecampagne in 2025 nam hun wapens niet weg. Dat maakt begrijpelijk waarom Riyad, als het bericht klopt, tegelijk een uitweg probeert te kopen, met Iran, de bondgenoot van de Houthi's, als gesprekspartner. Het aanbod kan ook vooral bedoeld zijn om druk te zetten: samen met een coalitie die groeit, maakt geld een bestand voor de Houthi's aantrekkelijker. Zolang de strijd duurt, blijft de olieprijs hoog: ruwe olie staat met ruim 115 dollar per vat dicht bij het hoogste niveau in zes maanden, door de dreiging tegen Saoedische energie-installaties, meldt zakenzender CNBC.

Wat dit betekent in de praktijk: De oorlog rond Saoedi-Arabië komt bovenop een gasmarkt die al krap is. De Europese gasprijs steeg maandag 3,5 procent tot 97,64 euro per megawattuur, volgens de Financial Times het hoogste niveau sinds december 2022, door lage voorraden en de naderende kou. Voor Nederlandse huishoudens met een variabel contract en voor de industrie wordt de energierekening deze winter daardoor waarschijnlijk hoger. Let op een Saoedisch verzoek aan Caïro en op een antwoord van de Houthi's op het geldaanbod; een bestand kan de olieprijs drukken, Egyptische troepen in de oorlog kunnen hem verder opdrijven.

Oekraïne — Yandex verhuist zijn supercomputers na Oekraïense aanvallen

Oekraïne treft met langeafstandsdrones een steeds groter deel van de Russische economie: raffinaderijen en chemische fabrieken, en vorige week het hoogspanningsstation in Taman, het knooppunt waarlangs stroom uit Rusland de bezette Krim bereikt. Sinds 8 oktober zijn ook datacentra doelwit. Drie van de vijf datacentra van internetbedrijf Yandex werden geraakt, waarna diensten dagenlang uitvielen.

Yandex is meer dan een zoekmachine. Het bedrijf verwerkt ongeveer een vijfde van alle data in Rusland, ruim 50.000 bedrijven huren rekenkracht in zijn cloud, en zijn browser staat standaard op de computers van ambtenaren. Oekraïne gaat ervan uit dat ook het Russische leger de apps van Yandex gebruikt, zoals de navigatie. Herstel kan tot 2028 duren, schatten Amerikaanse analisten, omdat geheugenchips wereldwijd schaars zijn.

Op 26 oktober zei Yandex tegen zakenkrant RBK dat het zijn drie supercomputers heeft verplaatst. Op die computers draaien de diensten van het bedrijf en worden zijn taalmodellen getraind; twee van de drie stonden in het getroffen datacentrum in Sasovo, in de regio Rjazan. Volgens de krant Kommersant verspreidde het Russische ministerie van Digitale Ontwikkeling een plan om datacentra in drie beschermingsklassen in te delen. De belangrijkste moeten ondergronds komen, met luchtverdediging en stoorzenders eromheen.

Volgens de Oekraïense generale staf werd ook de chipproductie voor wapens geraakt: aanvallen op 24 en 25 oktober vernietigden de belangrijkste afdeling voor chipproductie van de Energiya-fabriek in Jelets; die fabriek levert onderdelen voor Iskander-M-raketten. In Orjol meldt de staf schade aan de werkplaats voor microschakelingen en de servers van Proton-Elektrotex.

Het Kremlin verwacht niet dat de gesprekken de oorlog remmen. Kremlinadviseur Joeri Oesjakov zei op 25 oktober dat het overleg tussen de VS, Oekraïne en Rusland op 10 november in Abu Dhabi "niet veel zal oplossen" en waarschijnlijk "een proefronde" wordt. Woordvoerder Dmitri Peskov zei dat de gesprekken "geen beperking van militaire operaties" inhouden. President Zelensky biedt nog steeds een bestand aan dat aanvallen op energie-installaties stopt, of een bestand op de Zwarte Zee.

De Oekraïense campagne breidt zich zo uit van olie en stroom naar de elektronica achter Russische wapens en naar de digitale ruggengraat van de staat. Het Russische antwoord lijkt verplaatsen en ingraven: een plan om datacentra ondergronds te brengen wijst erop dat Moskou rekent op een lange campagne. De uitspraken van Oesjakov en Peskov lijken een energiebestand op 10 november minder waarschijnlijk te maken, en daarmee ook een pauze in de aanvallen op energie-installaties.

Wat dit betekent in de praktijk: Valt de Russische chipproductie echt uit, dan wordt Rusland afhankelijker van ingevoerde chips, die het ondanks de Europese sancties deels via omwegen binnenhaalt. De controle op de exportbeperkingen, die de Nederlandse douane mee uitvoert, wordt dan belangrijker. Let op het overleg in Abu Dhabi op 10 november en op nieuwe aanvallen op Russische chipfabrieken en datacentra.

Technologie — Anthropic legt zijn cijfers op tafel voor een beursgang

De bouw van AI-datacentra wordt steeds vaker met leningen betaald, deels buiten het bankentoezicht om. Het IMF waarschuwde deze maand voor ongeveer 1 biljoen dollar aan ingewikkelde, circulaire financiering in de AI-sector, waarbij bedrijven elkaars aankopen financieren. Die schuld wordt duurder: obligaties van datacentrumbedrijf CoreWeave, in juni uitgegeven tegen 9,6 procent rente, worden nu verhandeld tegen een rendement van 15 procent. Ook Anthropic zelf bood half oktober 10 procent rente op een nieuwe lening van 9 miljard dollar. Geldschieters willen nog steeds in AI beleggen, maar letten scherper op de prijs: OpenAI stelde zijn doel voor een financieringsronde naar beneden bij na weerstand van beleggers.

AI-bedrijf Anthropic publiceerde maandag 26 oktober het prospectus voor zijn beursgang. De omzet groeide in het tweede kwartaal met 1.368 procent ten opzichte van een jaar eerder, en het bedrijf heeft 112 miljard dollar in kas, maar maakt nog verlies. In het eerste halfjaar gaf het bijna 9 miljard dollar uit aan rekenkracht en infrastructuur, en vijf klanten waren in de eerste negen maanden goed voor een kwart van de omzet. Anthropic heeft voor 800 miljard dollar aan verplichtingen voor datacentra, met looptijden tot 2045. Twee cijfers ontbreken: de beoogde waardering en de omzet op jaarbasis in oktober, het cijfer dat laat zien hoe snel het bedrijf nu groeit.

Anthropic is niet het enige bedrijf dat voor AI geld ophaalt op de beurs. Meta wil voor 95 miljard dollar aan nieuwe aandelen uitgeven om zijn AI-uitbreiding te betalen.

Het geld voor AI lijkt zo meer van de aandelenmarkt te komen, al blijven leningen nodig. Dat kan het gevaar verkleinen dat schuld zich opstapelt buiten het toezicht, maar het schuift het risico door naar beleggers op de beurs. Volgens de Financial Times is een beursgang als deze ook een moment waarop vroege investeerders uitstappen; het risico gaat dan over van de huidige eigenaren naar pensioenfondsen en particuliere beleggers. Zij moeten Anthropic waarderen zonder het groeicijfer van oktober, terwijl de verplichtingen tot 2045 doorlopen, ook als de groei afvlakt of een van de vijf grote klanten vertrekt. Veel zeggenschap krijgen ze er niet voor: de oprichters houden via een aparte aandelenklasse 50,1 procent van de stemmen, en een trust die het maatschappelijke doel moet bewaken, mag vier van de zeven bestuurders voordragen.

Wat dit betekent in de praktijk: Nederlandse pensioenfondsen beleggen een groot deel van hun vermogen in aandelen, waaronder Amerikaanse technologiebedrijven; hoe de beurs Anthropic en de nieuwe aandelen van Meta waardeert, raakt dus ook Nederlandse pensioenen. In New York vroeg de beheerder van het stedelijke pensioenfonds Anthropic al de beursgang uit te stellen, met als argument dat het prospectus zelf waarschuwt voor "catastrofale of existentiële risico's" van de technologie. Let op het moment waarop Anthropic de ontbrekende cijfers invult; in de markt wordt gerekend op een beursgang tussen de Amerikaanse verkiezingen van 3 november en Thanksgiving op 26 november.

Verder in het kort

Israël: Israëliërs stemden dinsdag 27 oktober bij de eerste verkiezingen sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023, en de opkomst liep volgens Reuters sneller op dan bij enige verkiezing in bijna een halve eeuw. Peilingen gaven het blok van oud-legerleider Gadi Eisenkot ongeveer 55 zetels en de coalitie van premier Netanyahu ongeveer 50; geen van beide haalt zo de meerderheid van 61. De eerste exitpolls verschijnen na het sluiten van de stembureaus om 22.00 uur Israëlische tijd; een uitslag was bij het afsluiten van deze briefing niet bekend.

Frankrijk: De regering beloofde op 26 oktober kleinere klassen op sommige middelbare scholen, 4 miljard euro aan leningen voor schoolrenovatie en een nieuw toelatingssysteem voor universiteiten in 2028. Leiders van scholieren zeiden door te gaan met protesteren. Minister van Financiën Roland Lescure zei tegen de Financial Times dat Frankrijk de obligatiemarkt moet laten zien dat het niet de zieke man van Europa is, met een begroting voor 2027 zonder extra uitgaven.

Brazilië: Na de verkiezingszege van Lula daalde de Braziliaanse aandelenindex Bovespa maandag 26 oktober bijna 14 procent en de real 8 procent tegenover de dollar. De prijs van verzekeringen met een looptijd van vijf jaar tegen wanbetaling door Brazilië steeg met 0,2 procentpunt.

Filipijnen: Het Chinese vliegdekschip Liaoning kwam met zijn escorte tot binnen 50 zeemijl van de Filipijnse kust, meldde een woordvoerder van het Filipijnse leger op 26 oktober. Het schip voer door de Basilan-straat, in het zuiden van de Filipijnse archipel.

Europa: De ministers van Defensie van Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië, Italië en Polen beloofden op 26 oktober in Parijs Oekraïne te blijven steunen. Op dezelfde dag meldde Bloomberg dat de VS Moskou een financiële reddingsboei bieden en Kyiv onder druk zetten om een akkoord te sluiten.

Handel: De belangrijkste handelsadviseur van Trump, Jamieson Greer, waarschuwde dat de recordlening van de EU aan Airbus het handelsbestand tussen Washington en Brussel kan opblazen, meldde de Financial Times op 27 oktober.